پنجمین دوره‌ی قانونگذارى مجلس ملی در تاریخ 22 بهمن ماه 1302 خورشیدى مطابق با 5 رجب 1342 افتتاح شد. در این دوره بود كه سلطنت قاجاریه منحل شد و مجلس مؤسسان در 21 آذرماه همان سال سلطنت را به پهلوى داد. مجلس پنجم در تاریخ 22 بهمن 1304 خاتمه یافت.

در جلسه‌ی 168 این دوره‌ی مجلس، ابوالحسن حائری‌زاده (1350-1271)، نماینده‌ی مردم یزد، از نوعی مالیات در بندردیلم سخن می‌گوید به نام مالیات مُشتی!

تاریخ این سخنرانی حدوداً 88 سال قبل است.

حائری‌زاده:

«... بنده امروز رفتم از اداره‌ی تقنیه، صورت مالیات‌ها را گرفتم كه به عرض آقایان برسانم. ما كه چهار میلیون و هفتصد هزار تومان كسرى مالیات اینجا داریم وضع مى‌كنیم در مقابلش خوب است این مالیات‌هاى كثیف قدیمى را هم كه از سیصد چهار صد هزار تومان تجاوز نمى‌كند لغو كنیم... مالیات صنفى كه صد و هفتاد و هفت قلم مالیات براى آنها معلوم شده است. یك چیزهایی كه حقیقتاً انسان خجالت می‌كشد ذكر كند. این‌ها را به عنوان مالیات[وضع] می‌كردند. صورت انواع مالیات‌ها را كه از دولت خواسته‌اند، این صورت‌ها را فرستاده. مالیات داروغه‌گى. موضوع داروغه از بین رفته است مالیاتش هست!

احتساب اعطای مالیات سیاه‌ها. سیاه‌هائی كه از آفریقا به بنادر جنوب مى‌آمدند، آنجا یك مالیاتى از آنها مى‌گرفتند. مالیات گله‌دارى. كوه‌چَر، علف‌چَر، حق‌المرتع گاودارى، كه تمام، معنایش یكى است. ولى به اسامى مختلف این مالیات‌ها گرفته مى‌شود. مالیات مُشتى در بندر دیلم و بندر ریگ. از هر 37 من باری كه خالى مى‌شود 1 مَن بر مى‌دارند. این اسمش مالیات مُشتى است...»

(مشروح مذاكرات مجلس ملى/ دوره ‏5/ جلسه: 168/ ص : 168)

  نوشته شده در سه شنبه ۱۳۹۱/۰۵/۱۰ ساعت 8:58 توسط عبدالرضا شهبازی